ابراهيم عاملي ( موثق )
225
تفسير عاملي ( فارسي )
چون اين مقاله گفته بود ناچار كشته آمدم ، او آن روز زنده بود و شب را بمرد جماعتى صحابه با رسول افتادند و رسول عليه السّلام صحابه را ملامت كرد برگريختن ايشان گفتند : يا رسول اللَّه ما را دل برجاى نماند كه آواز قتل تو شنيديم و عذر خواستند و خداى تعالى در اين باب اين آيه فرستاد . « انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ » 144 مفسّرين معنى كردهاند ، يعنى : مرتدّ شديد و از دين برگشتيد و اين جمله اشاره است به آن گفتگوى مردم با يكديگر هنگام شهرت كشتن پيغمبر ( ص ) . عبده : ابن قيّم گفته است اثر اين جمله پس از پيغمبر بدرستى نمودار شد . كه عدّه اى از دين برگشتند و مرتدّ شدند و عدّه اى باقى ماندند ، و نيز عبده گويد : اين آيه مىفهماند كه نبايد گرفتارى و بهره مندى اشخاص را دليل خوبى و بدى آنها بدانيم . عقل و تجربه هم بما نشان مىدهد كه چه بسا شخص راست و درست هم گرفتار شده است و مردم شرور و بد با خوشى بسر بردهاند و نيز عكس آن هم ممكن است و ديده شده است و بهترين دليل اين مطلب پيشرفت و خوشى پيغمبر و مؤمنين در بدر و عكس آن در احد كه هيچكدام نشانه ى خوبى و بدى آنها نبود . « فَلَنْ يَضُرَّ اللَّه » 144 تفسير صفى : بر خدا نايد ضرر زين ارتداد آيد آن را كه گريزد از جهاد مىگريزد از حيات بىعوض بىتوقّف جانب موت و مرض مىگريزند از بقاى سرمدى بر فنا و فوت و فقدان و بدى مىگريزند از حضور پادشاه سوى غول و زخم مار و قعر چاه « وَسَيَجْزِي اللَّه الشَّاكِرِينَ » 144 ابى السّعود : مقصود از شاكرين آنهائى است كه بر دين اسلام ثابت هستند چون بالاترين احسان و خوشى بهره مندى از اسلام است و چون اصل شكرگزارى و قدردانى حقيقى از دين ثابت در آن است از اين جهت مردمان ثابت قدم و مؤمن شاكرين ناميده شدهاند و در اين جمله نيز اشاره است كه آنها كه ثبات نداشتند و در جنگ احد فرار كردند كافر